هر مدیر IT فهرستی در سر دارد. مشکل، نداشتنِ فهرست نیست.
مشکل این است که کارها دورههای متفاوتی دارند — یکی روزانه است، یکی ماهانه، یکی سالی یک بار — و ذهن دوره را نگه نمیدارد. کاری که دیر میشود معمولاً آن کاری نیست که فراموش شده؛ آن کاری است که کسی نمیدانست وقتش رسیده.
پس پیش از هر فهرستی، یک پرسش: این کار هر چند وقت یک بار؟
کارهای IT در چهار خانواده جا میشوند
تقریباً هر کارِ تکرارشوندهٔ IT در یکی از این چهارتا مینشیند. اگر فهرستتان را همینطور دسته کنید، جای خالیها خودشان پیدا میشوند.
- پشتیبان و بازیابی
- انقضاها
- بهروزرسانی و وصله
- دسترسیها
بقیهاش — خرید، پروژه، خرابیِ ناگهانی — کارِ تکرارشونده نیست و در چکلیستِ ماهانه جا ندارد.
یک) پشتیبان: گرفتن یک کار است، باز شدن کارِ دیگر
این مهمترین قلمِ فهرست است و معمولاً سطحیترین هم هست. «پشتیبان گرفته شد» یعنی هیچ، تا وقتی کسی امتحان نکرده باشد که باز میشود.
ماهی یک بار:
- یک نسخهٔ تصادفی را واقعاً باز کنید، نه فقط ببینید فایلش هست
- اندازهٔ نسخهها را با ماهِ قبل بسنجید — نسخهای که یکدفعه کوچک شده، خالی است
- ببینید نسخهای بیرونِ همان سرور هم هست یا نه
آن سومی بیشترِ وقتها جا میافتد. پشتیبانی که روی همان دیسکِ دیتابیس نشسته، در برابرِ پاک شدنِ یک فایل کار میکند و در برابرِ رفتنِ دیسک هیچ.
دو) انقضاها: چیزهایی که بیسروصدا تمام میشوند
اینها بدترین نوعِ کارند، چون هشدار نمیدهند — یک روز صبح فقط کار نمیکند.
- گواهیِ SSL. اگر خودکار تمدید میشود، همان خودکار را ماهی یک بار بسنجید؛ سازوکارِ تمدیدی که خاموش شده، تا روزِ انقضا بیصدا است
- دامنه. سالی یک بار تمام میشود ولی هیچکس ماهِ ۱۱ یادش نیست
- لایسنسها: آنتیویروس، نرمافزارِ پشتیبان، ابزارهای پایش
- قراردادِ پهنای باند و سرویسهای ابری
یک ستونِ ساده با تاریخِ انقضا، ماهی یک بار نگاه کردن را کافی میکند.
سه) بهروزرسانی: بین دو افراط
دو اشتباهِ رایج هست و هر دو هزینه دارند. یکی اینکه هرچه آمد همان شب نصب شود؛ یکی اینکه هیچوقت چیزی نصب نشود چون «کار میکند».
راهِ وسط یک ریتم است:
- وصلههای امنیتیِ بحرانی: بیرون از نوبت، هر وقت که آمد
- بقیه: یک پنجرهٔ ماهانه، روزِ معینی از ماه
- پیش از هر بهروزرسانیِ مهم، یک نسخهٔ پشتیبان — نه بعدش
و یک قلمِ فراموششده: خودِ دستگاههای شبکه. سوییچ و فایروال و اکسسپوینت هم نرمافزار دارند و معمولاً سالها دستنخورده میمانند.
چهار) دسترسیها: چیزی که فقط با نگاه کردن پیدا میشود
کارمندی که رفته، حسابش معمولاً میماند. نه از بدجنسی — از اینکه هیچکس وظیفهاش نبوده.
ماهی یک بار، فهرستِ حسابهای فعال را با فهرستِ آدمهای شاغل بسنجید. همین یک کار، بیشتر از هر ابزارِ امنیتیای جلوی دردسر را میگیرد.
کنارش:
- حسابهای اشتراکی و رمزهایی که دستِ چند نفر است
- دسترسیهای موقتی که موقتی نماندند
- قاعدههای فایروال که برای یک پروژهٔ تمامشده باز شده بودند
مهلت را روزِ ماه بنویسید، نه تاریخ
یک نکتهٔ کوچک که فرقِ زیادی میکند: برای کارِ تکرارشونده، تاریخِ کامل ننویسید. بنویسید «روزِ ۵ ماه».
تاریخ هر ماه عوض میشود و باید از نو نوشته شود؛ روزِ ماه ثابت است و ماهِ بعد خودش سرِ جایش میآید. فهرستی که هر ماه باید از نو تاریخگذاری شود، ماهِ سوم رها میشود.
و کارها را در ماه پخش کنید. اگر همهشان روزِ آخر باشند، روزِ آخر هیچکدام انجام نمیشود.
یک فهرستِ شروع
اگر از صفر شروع میکنید، این دوازده قلم بیشترِ کارِ ماهانهٔ یک تیمِ کوچک را میپوشاند:
- آزمونِ بازیابیِ یک نسخهٔ پشتیبان — روزِ ۳
- بررسیِ جای دیسکِ سرورها — روزِ ۳
- گزارشِ موفقیتِ جابهای پشتیبان در ماهِ گذشته — روزِ ۵
- انقضای گواهیها و دامنه — روزِ ۷
- وصلههای سیستمعامل — روزِ ۱۰
- میانافزارِ سوییچ و فایروال — روزِ ۱۲
- بازبینیِ حسابهای کاربری در برابرِ فهرستِ پرسنل — روزِ ۱۵
- بازبینیِ قاعدههای فایروال — روزِ ۱۵
- سلامتِ UPS و باتریها — روزِ ۱۸
- خطاهای ثبتشدهٔ سرویسها در ماهِ گذشته — روزِ ۲۰
- لایسنسهایی که تا دو ماهِ دیگر تمام میشوند — روزِ ۲۲
- یک نسخهٔ پشتیبان بیرون از سرور — روزِ ۲۵
عددها مقدس نیستند. مهم این است که هرکدام یک روزِ معین داشته باشد و آن روز همیشه همان بماند.
و یک چیزی که در فهرست نمیگنجد
کارِ روزانه در چکلیستِ ماهانه جا ندارد. اگر چیزی را هر روز باید دید — مثلِ نتیجهٔ جابِ دیشب — جایش پایشِ خودکار است و هشدار، نه یک ردیف در فهرستِ ماه. چکلیستِ ماهانه برای کارهایی است که خودکار نمیشوند و یادآوری لازم دارند.
فهرستِ آمادهٔ مدیر IT با همین دستهبندی و مهلتها در «چکلیست ماهانهٔ مدیر IT» هست — میشود همان را برداشت و به کارِ خودتان نزدیکش کرد. ولی اگر این نوشته را خواندید و فهرستِ خودتان را روی کاغذ نوشتید، کارِ اصلی را کردهاید.